BİSMİHİ TEALA

A- Kanun Koyucunun Şeriatın Konulmasındaki Kasdı

 a- Şer’î yükümlülükler, yaratılış konusunda gözönüne alman zaruri, hâcî ve tahsînî maksatların korunmasına yöneliktir.

b- Zarurî, hâcî ve tahsînî maksatlardan her birinin tamamlayıcı unsurları vardır.

Fakat bu tamamlayıcı unsurlar aslı ortadan kaldırıcı bir mahiyet arzedemez.      

c- Zarurî maksatlar (zarûrîyyât) hâcî ve tahsînî maksadlar için asıl teşkil eder.

d- Şer’î maksatlar genel ve süreklidir.

e- Maslahat ve mefsedetlerin belirlenmesi nefsâni arzulara bağlı değildir,

f- İslâm şeriatı, İslâm Peygamberi ve İslâm ümmeti hatadan korunmuştur. Şeriat, kaybolma ve tahrif edilme tehlikesine karşı korunma altına alınmıştır,

g- Genel esasların korunması için detayların muhafazası gereklidir

 

B- Şeriat Anlaşılmak İçin Konulmuştur

 a- İslâm şeriatı Arapçadır; onu diğer dillerle anlamak mümkün değildir,

b- Arap dilinin aslî ve tâbi olmak üzere iki delâlet şekli vardır,

c- Hükümler, tâbi delalet yönlerinden de çıkarılabilir

 

C- Şeriat Gereğiyle Yükümlü Tutulmak İçin Konulmuştur

 a- Yükümlü tutmanın şartı, yükümlü tutulan şeyin güç yetirilebilir olmasıdır,

b- İnsan tabiatında mevcut bulunan özelliklerin ve yaratılıştan gelen karakterlerin izalesi istenmez.

c- İnsanın yaratılış özelliklerine benzer vasıflar onların hükmünü alır.

d-Yüce ALLAH (Celle celalühü),  yüklediği yükümlülüklerle kişilerin sıkıntıya sokulmasını istememiştir,

e- Alışılmışın üstündeki meşakkatler teklife manidir. Mükelleften güçlük ve sıkıntı kaldırılmıştır.

f- Arzu ve heveslere muhalefetten kaynaklanan meşakkatler teklife mani değildir,

g- Uhrevî meşakkatler ile mükelleften başkalarına da dokunacak meşakkatler amaçlanmış değildir.

h- Normal meşakkatlerin ne vukuu ne de kaldırılması kanun-koyucu tarafından amaçlanmış değildir,

i- Şeriat, teklif (yükümlü tutma) konusunda orta yollu bir tutum izlemiştir. Eğer iki aşırı uçtan birine yönelmişse bu, mükellefi karşı uç taraftan orta yola çekmek içindir

 

D- Şâriin Mükellefin Şerî Hükümler Altına Girmesindeki Kasdı

 

a- Şeriatın konulmasından maksat, ona uyulması ve böylece mükellefin ıztırârî kulluktan ihtiyarî/gönüllü kulluğa yüceltilmesidir.

b- Zarurî esaslar, mükellef için peşin hazlar içerenler ve içermeyenler olmak üzere iki türdür. Şerîat birinci türden olan zarurî esaslar üzerinde fazla durmaz ve bu konuda fıtrî/cibillî motiflere dayanır. İkinci, türden olan esaslar üzerinde ise daha yoğun olarak durur.

c- Fiillerde aslî maksatların gözönünde bulundurulması, o fiilin sıhhatine ve ihlalsi olmaya daha yakındır.

d- Amellerde devamlılık göstermek, Şâriin maksatlarındandır.

e- Kerametlerle amel edebilmek için şer’î bir esasa ters düşmemeleri gerekir.

f- Zahirle ilgili herşeyin şeriata vurulması gerektiği gibi, bâtınla ilgili herşeyin de şeriata vurulması gerekir,

g- Hükümler, şer’î ya da vücûdî âdetlere tâbidir. Âdetlerin değişmesiyle hükümler de değişir. Cari âdetlerin şeran dikkate alınması zarurîdir.

h- Küllî âdetler zaman ve mekanla değişmez; cüz’î âdetler zaman ve mekanla değişir,

i- Tâatlar ve mâsiyetler içerdikleri maslahat ve mefsedetlerine göre büyük ya da küçük olurlar.

j- İbâdetlerde asıl olan taabbudîlik, âdetlerde ise içerdikleri manalardır,

k- Şeriat nimetlere karşı nasıl şükredileceğini bildirmek için konulmuştur

 

E- Yükümlülüklerde Mükellefin Maksadı (Niyet)

 

a- Ameller niyete göre değerlendirilir.

b- Mükelleften istenilen, niyetinin Şâriin maksadına uygun düşmesidir.

c- Şâr’iin kasdına (şeriata) ters düşen her fiil batıldır.

d- Kişinin kendi maslahatlarını gerçekleştirmekle bizzat görevli tutulması halinde, zaruret olmadıkça başkalarının onun maslahatını gerçekleştirme yükümlülüğü yoktur.

e- Başkalarının işlerini yüklenen kimselere (kamu çalışanları gibi) toplumun bakması gerekir.

f- Kul haklarında hakkın kullanılması kişinin kendisine verilmiştir. ALLAH (Celle celallühü) haklarında ise kulun herhangi bir tercih ve müdahale yetkisi yoktur.

g- Hileler, Kitap ve Sünnete göre meşru değildir ve onlar, teşrîden gözetilen maslahatı ortadan kaldırıcı niteliktedir.