BİSMİHİ TEALA

We aleykümü’s-selam

Daru’l harb’te faiz alınabileceğine dair görüş sadece İmam-ı Azam ve İmam-ı Muhammed’e (rahmetullahi aleyhima) ait bir görüştür. Bunların dayandıkları delil Hz. Mehhul’den (radıyalalhu anh) rivayet edilen: ‚‘ لَا رِبَا بين الْمُسْلِمِ وَالْحَرْبِيِّ في دَارِ الْحَرْبِ‚‘Daru’l harb’te müslüman ile harbi arasında faiz yoktur.‘‘ hadis-i şerifidir. Bu hadis hakkında ulema ihtilafa düşmüşlerdir. Hidaye’nin hadislerini tahriç eden İmam-ı Zeylai (rahmetullahi aleyh) bun hadis hakkın da ‚‘ garib hadis‘‘ demiştir. (nasbu’r-raye,c:4, sh:44) İmam-ı Şafii (rahmetullahi aleyh) ‚‘ Bu hadis sabit değildir. Bunun delil olacak bir yanı yoktur.‘‘ (Beyheki, marife)
derlerken, İmam-ı Serahsi (rahmetullahi aleyh) ‚‘ Bu hadis mürsel bir hadistir. Hz. Mekhul’de rahmetullahi aleyh) güvenilir (sıka) biridir. Bu gibilerin mürseli kabul edilir.‘‘ (Fethu’l kadir, c:7 sh:38,39) ifadesini kullanmıştır.

Bu iki imama (rahmetullahi aleyhima) göre aralarında aldatma olmadığı müddetce hangi yolla olursa olsun harbilerin ülkelerin de onların mallarını almak mubahtır.

Daru’l harb’te faiz alınabileceğine dair başka bir delil ise hicretten önce persliler (iran) ile rumlar arasında yapılan savaşta rumların yenilmesi üzerine Mekkeli müşriklerin müslümanlarla ‚‘ putperes olan persler ehl-i kitab olan rumları yendiler‘‘ şeklindeki alaylarından sonra ‚‘rumlar yakın bir gelecekte galip olacak‘‘ (Rum/ 1) ayeti üzerine Ebu Bekir (radıyalalhu anh) mekkeli müşriklerle resulullah’ın (Sallallahu aleyhi ve sellem) izni ile iddia’ya girmesi hadisesidir. Bu esnada Mekke daru’l harb’ti. Bu hadise de aralarında aldatma olmadığı müddetce daru’l harb’te harbilerden faiz alınabileceğine delildir.

İmam-ı Azam ve İmam-ı Muhammed (rahetullahi aleyhima) bu hükmü verirken, parayı iktisadî bir silâh olarak düşünüp, müslümanın onu kafirin ülkesinde ve onun rızasıyla, herhangi bir yolla alabileceğini, böylece onu iktisaden zayıf düşüreceğini, müslümanın hiçbir surette faiz veremeyeceğini, yani fazlalığı müslümanın alması halinde bunun caiz olabileceğini kastettiklerini, arkadaşları olan imamlar açıklamışlardır. Yani İmam-ı Azam ile İmam-ı Muhammed’in (rahmetullahi aleyhima) bu fetvaları ile Müslümanların bu şekil de yapmak suretiyle onların ekonomilerini zayıflatmak amacını gütmelerini amaçlamışlardır. Zira Avrupa’da yaşayan bir müslüman haram olmasına rağmen onların bankalarına para yatırsa ve onların verdikleri faiz’i almasa onlara iyilik mi yapmıştır? Yoksa kötülük mü?

Bundan dolayı İmâm-ı Âzam ile İmâm-ı Muhammed’e (rahmetullahi aleyhima) göre küfür diyarında yaşayan bir müslümanın gayr-i müslimden faiz almasında beis yoktur. Çünkü onlara göre faiz almak hiyânet sayılmaz, normaldir. (mezahibi’l erbaa, c: 1 sh:340) Ancak bununla beraber bu iki imama göre de daru’l harb’te dahi olsa müslümanların gayr-i müslimlerin mallarını çalması veya onları aldatmak suretiyle mallarını alması caiz değildir.

Araların da İmam-ı Yusuf, İmam-ı Şafii’nin (rahmetullahi aleyhima) olduğu cumhur ulema faiz’i haram kılan ayeti kerime de ülkeler arasında ayırım yapılmadığı ve faiz ayetinin amm (genel) bir nass olması sebebiyle daru’l harb’te dahi olsa müslüman ile gayr-i müslim arasında faiz müessesesinin işlemesinin haram olduğunu söyleyerek İmam-ı Azam ve imam-ı Muhammed’e (rahmetullahi aleyhima) muhalefet etmişlerdir.

BİSMİHİ TEALA

İyne satışı, ödünç para isteyen bir kimseye bir malı veresiye bir bedelle satmak, aynı malı daha az peşin bir bedelle geri almak demektir. İyne satışında, tarafların niyetleri önemlidir. Eğer niyetleri faizli kredi alıp vermek ise, bu tür bir muamele caiz değildir. Eğer taraflardan birisi bu niyetini açığa çıkarırsa alış veri bozulur. Nitekim Zeyd b. Erkam’ım (radıyallhu anh) ümmü veledi olan bir kadın Hz. Aişe’ye (radıyallahu anha) hitaben: ‘’ Ey mü’minlerin annesi, ben zeyd’e (radıyallahu anh) veresiye 800 dirheme bir köle sattım. Sonra aynı köleyi, 600 dirheme peşin satın aldım. Buna ne dersiniz?’’ diye sorunca. Hz. Aişe (radıyallahu anha): ‘’ Ne kötü bir alış veriş yapmışsınız. Zeyd’e (radıyallahu anh) şunu bildir ki, eğer tevbe etmezse resulullah (Sallallahu aleyhi ve sellem) ile yapmış olduğu cihadın sevabını kaybetmiş olur.’’ Cevabını verince kadın: ‘’ Satışı bozup, 600 dirheme geri alsam olmaz mı?’’ diye tekrar sorunca Hz. Aişe (radıyallahu anha) ‘’ elbette olur’’ cevabını vermiştir. (bediü’s-senai, c: 5 sh: 198)

Bazı fukaha; ‘’ İnsanlar dinar ve dirhemin peşine düşer, iyne satışı yapar, hayvancılıkla geçinir ve ALLAH (Celle celalühü) yolunda cihadı terk ederlerse, ALLAH (Celle celalühü) onlara bir bela indirir ve bu belayı dinlerine yeniden dönünceye kadar kaldırmaz.’’(Ebu davud, buyu,54) hadisi şerifini esas alarak bu tür bir satışın caiz olmadığına hükmetmişlerdir.

İmam-ı Muhammed (rahmetullahi aleyh) iyne satışını faizcilerin uydurduğunu ve buna kalben razı olmadığını belirmektedir. (Fethu’l kadir, c: 5 sh:20)

Ancak zahiren insanın niyeti bilenemeyeceğinden dolayı iyne satışı meşru bir alış veriştir. Amellerin niyetlere göre değer kazandığı sünnet ile sabittir. Fakat mükellefin niyetini; kendi ikrarı olmadığı müddetçe, tespit edebilmek mümkün değildir. Dolayısıyla niyet ile amel arasında ki münasebet; ikrarı olmadığı müddetçe, ahiretteki durumu ile sınırlıdır. Akitlerde tarafların, niyetlerini ve iradelerini araştırma bir engel yoktur. Ancak hüküm zahire göre verilir.

Bir insan evini misal olarak 10,000 liraya satıp, bir yıl sonra 13,000 liraya geri alsa bu sahih bir alış veriştir. Çünkü sattığı evini, bir yıl sonra geri alması caizdir. Bu işlemi ödünç para alabilmek için yapıp yapmadığını (niyetini) bilmek mümkün değildir.

Şafii fukahasına göre, iyne satışı sahihtir. Bunu yasaklayan hadislet mürsel olduğu için zahire göre hüküm verilir. İmam-ı Ebu yusuf’un (rahmetullahi aleyh) iyne satısı caizdir ve sevabı vardır. Sevabının olması haramdan kaçınmayı sağladığı içindir. (Feteva-i kadıhan, c:2 sh: 244) dediği rivayet edilmiştir.

Muamele-i şer’iyye usulüne riayet edilmeden alınan fazlalık faizdir ve haramdır. Bu bir şer’i kurtuluş yoludur. Mesela: Yetimin malını velisi veya vakfın malını mütevellisi, herhangi bir şahsa, kârsız bir şekilde ödünç olarak veremez. Faiz alması da haramdır. O halde meşru bir alım satım akdi ile yetimin malını koruyabilir. Bu muameleyi gayri meşru bir hilye olarak kabul etmek doğru değildir.(Ö.N.Bilmen, hukuku islâmiye kamusu, c:5 sh: 47,48)

BİSMİHİ TEALA

Hayatında bölünmeye izin verme.Hayatının tümünü ALLAH (Celle celalühü) için kılmaya çalış.Sahte ilahlar,sahte rabler hayatından çalmasın.

 

ALLAH’ın (Celle celalühü) hak dini islâmdır.Hak olan odur,ölçü odur.Hayatında islâm’dan başka ölçülere açık kapı bırakma.

 

İslâm’ın hayatının her anına denk düşen ilkesinin ne olduğunu öğrenmeye çalış.Ara,gayret et,”Bilmiyorum”a sığınıverme.

 

Her davranışın için Ahirette,ALLAH (Celle celalühü) huzurunda savunabileceğin bir gereKçen bulunsun.Bu gerekçeye gönülden inan.”Acaba kendimi aldatıyor muyum? Nefsim bana yanlışımı güzel mi gösteriyor?” diye sor.

 

ALLAH’ın (Celle celalühü) kalblere aşina olduğunu unutma.Ellerin,gözlerin,kalblerin sırrını bildiğini düşün ve kalbini ALLAH’ın (Celle celalühü) nazAr edeceği hale getir.Kalbini masivalardan temizle,temiz tut.

 

Daima ihsan halinde (ALLAH’ı (Celle celalühü) görüyormuş gibi) yaşa.Onun seni mutlaka görmekte olduğunu unutma.

 

İslâm’a aykıRı herhangi bir davranışı seçmek zorunda kaldığını hissedersen hemen pes etme.Bu zorlama çevrenden,yaşadığın sistemden,eşinden-dostundan,çoluk-çocuğundan,iş hayAtından gelebilir.Hemen pes etme.İslâm’a uygun bie çözüm ara.ALLAH’a (Celle celalühü) sığın,ondan yardım dile.”Rabbim bana senin rızana uygun davranışı göster,onu yapmamı bana kolaylaştır.” diye dua et.Yaşadığın sistemi,çevreni zorla.Senin islâmi bir davranışının onlardan çok daha geçerli,daha doğru,daha güzel olduğunu düşün,egilme. Zahiren aleyhine görünen islâmî bir tercihin ALLAH (Celle celalühü) nezdinde senin için hayırla sonuçlanacağına inan.Her şeyin akîbetini belirleyen ALLAH’tır (Celle celalühü) bunu unutma.

 

Her akşam yatmadan önce günlük muhasebeni yap.Bunun için beş-on dakikanı ayır.Günlük hayatında yaptığın işleri tara.İnsan ilişkilerinden tut,günlük kazancına kadar her şeyi süz.İçerisinden islâma uymayan bir şey çıkarsa,onun için hemen tevbe kapısına sarıl.Bir başkasının hakkına  tecavüz varsa,en yakın zaman da ondan helâllik iste,hatanı gider.Gönül kırdı isen gönül al.Zarar verdiysen tazmin et,gıybet ettiysen af dile.

 Ölümü sakın unutma.Her nefesin yanında bir ölüm meleği bulunabileceğini düşün.Ölümün insanın önüne  bir büyük mahkeme çıkaracağını bil.

 Ahirette sevgili peygamberimizle (Sallallahu aleyhi ve sellem) yüz yüze geldiğimizde onun ümmeti olduğumuzu gönül huzuru içinde söyleyebilecek,utanmak zorunda kalmayacak bir yol tutalım.

 Boğazından geçen lokmanın helal olmasına dikkat et,kazancına dikkat et.Şüpheli şeylerden kaçın.Temiz kazan,mevcud kazancını da temizle.Haram karışmış ise,onu malının içerisinde çıkar at.Bunun için islâm alimlerinin gösterdiği yolları uygula.Haram,kul hakkı karışmış,faiz bulaşmış bir malla ahirete gitme.ALLAH’ın ”Faiz yiyen,kabirden şeytan çarpmış gibi kalkar” tehdidini unutma.Az fakat temiz olan, çok fakat kirli maldan hayırlıdır unutma.

 Namaz müminin hayatını denetleyenbir gözcü gibidir.Beş vakit gelir ve seni temizler.Namaza yardımcı ol.Namaz vakitlerini günlük hayatını sorgulamak için fırsat bil.Namaz kıldığın zaman,vedalaşan kimsenin namazı gibi kıl.Bir daha kılamayacağını tefekkür et.Unutma ki mü’min,birini yaptığı,birini geride bıraktığı iki iyilik arasında ölür. 

 İslâm’la ilgili bilgini geliştirmeye çalıŞ.İlmihalini hemen öğren.İşin ile ilgili islami ilimleri hemen  öğren.Kur’an’a sünnet’e İslâm âlimlerine yakın ol.Onlara sürekli sor.Gönlünü İslam’a hep açık tut.Şeytan gafil anında yakalayıp yanlışı doğru gibi teklin etmesin.

 Çok gülmekten sakın,çünkü,çok gülmek kalbi öldürür.Çok konuşmamaya çalış.Çok konuşmak kalbi öldürür.Fakirleri sev ve onlarla oturup kalk.

 Vakitlere dikkat et,boş vakitlerini malayani ile geçirme.Kalbin daima ALLAH’ın  (Celle celalühü) zikriyle meşgul olsun.Bunu büyükler ”El kârda gönül yarda” Prensibi haline getirmişlerdir.Dolayısıyla gönlün hep yârda olsun.Müslünmanın boş vakti olmaz.

 İslâm konusunda aynı titizliği taşıyan insanlarla birlikte bulunmaya gayret et,onlarla İslâmı yaşama konusunda yardımlaş.Emr’i bi’l ma’ruf nehy-i ani’l münker yap.Sana iyiyliği tavsiye edip kötülükten sakındıran olursa bunu bir iyilik gibi değerlendir ve davrAnışlarını yeniden murakâba et.

 Bir günden diğerine islâm borcu bırakma,günü zararla kapatma.İnfak ederek kalbindeki mal sevgisini azalt.Gureba ile Haldeş ol.

 Cihadı (hayatından silip) unutma.Mazlum müslümanları (gerek dualarında gerekse  hayatında) unutma.Dünyanın herhangi bir yerindeki müslümanın acısında sorumlu olduğunu düşün,ümmet terbiyesİni kuşan.

 Sevgili peygamberimizin (Sallallahu aleyhi ve sellem) her yaptığını öğrenmeye ve uyğulamaya çalış.Onun ebedi bir önder,güzel bir örnek,bir hayat kılavuzu,bir Cennet rehberi olarak kalbine,ufkuna nakşet.Hep onu izle.

 Kalbini avuçlarının içine al,Halkın içinde utanmadan dolaş.Sana bakan bir müslümanı görsün,Arı,duru ve berrak bir müslümanı.Sakın davranışlarınla İslâma söz getirme.İslâm’ın izzetini ayaklar altıNa aldırma.

 İnsanların kusurlarını araştıran kişi aradığını bulamaz.İnsanoğluna gerekli olan şeylerin başında üç şey gelir:”Başına gelen felaketten yakınmamalı,acı ve kederlerini şuna buna söylememeli,diliyle kendini temize çıkarmaya çalışmamalıdır.

 Başkaları ile meşgul olup da kendini unutanlardan olma,zira bunun zararını onlar değil,sen görürsün.Sana kötülük yapmak suretiyle,ALLAH’a (Celle celalühü) isyan eden kimseye,iyilik yapmak suretiyle ALLAH’a (Celle celalühü) itaat etmekten daha büyük ceza veremezsin.

 

 Ahmaklarla arkadaşlık ve dostluk yapma.Zira ahmak kişi sana yardım edeyim derken seni zarara sokar.Cimri olan kişilerle de arkadaşlık ve dostluk yapma.Zira cimri adam,muhtaç olduğun şeyi,en muhtaç olduğun bir anda senden esirger.

 

 Dilinde konuştukların kalbinde olanlardan olsun.Dükkanın raflarına mal koymaksızın,müşteri çağırmak onu aldatmaktır.Unutma insanlara,ancak islâmdan kazandıklarımızı satabiliriz. 

 

 ”Kişi cennete öylesine yaklaşır ki onunla cennet arasında ancak bir mızrak boyu mesafe kalır.(Tam bu sırada) bir söz sarf ederde cennet,bura ile San’a arası kadar uzaklaşır.” (İbn-i ebi’d- dünya,300)